Author: abozkurt

Türk İslam Dünyasındaki İlk Edebî Eserler

Kutadgu Bilig – Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig mutluluk veren bilgi demektir. Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. Eser 1070’de Doğu Karahanlı Hükümdarı Uluğ Kara Buğra Han’a sunmuştur. Eserde insanların hem bu dünyada hem de ahirette mutluluğu elde edebilmek için nasıl bir yaşam sürmeleri gerektiği anlatılmıştır. Eserde hükümdarın halkına ve halkın devlete karşı sorumluluklarından bahsedilmiştir. Kutadgu Bilig siyasetnâme veya bir nasihatname...

Osmanlı Devletinde Şair Sultanlar

Osmanlı Devleti’nde padişahlar sadece siyasi, ekonomik ve sosyal gelişmeler ile meşgul olmamış, kültürel faaliyetlerde de bulunmuştur. Birçok Osmanlı padişahı yüksek eğitimlerinin yanında kalemi güçlü şairler olarak da karşımıza çıkmıştır. Hatta bazı padişahlar “divan” sahibi olacak kadar şiir yazmış ve Divan edebiyatına yön vermiştir. Bilinen ilk şair padişah II. Murad’dır. Osmanlı padişahlarının bir çoğu şiirlerinde isimleri yerine mahlaslarını kullanmışlardır. Padişahların mahlasları...

Divan-ı Hümayun – Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti’nde, devletin yönetim merkezi payitaht, yani baş şehir olmuştur. Yeniçeri Ağası, İstanbul Kadısı ve  İstanbul Şehr-i Emini (Belediye Başkanı) merkezi yönetimde görev almışlardır. Orhan Bey döneminde Divan-ı Hümayun kurulmuştur. Divan-ı Hümayun II. Mahmud döneminde kaldırılmış, yerine Nazırlıklar yani bakanlıklar kurulmuştur. Divan-ı Hümayun Üyeleri Vezir-i Azam Vezirler Kazaskerler Defterdar Nişancı Reis-ül Küttab Şeyh’ül İslam (Müftü) Yeniçeri Ağası Kaptan-ı Derya 1....

Osmanlı Devleti’nde Saray Teşkilatı

Osmanlı Devleti’nde Saray Teşkilatı üç bölümden oluşmaktadır. Bunlar; Enderun (İç Saray) Birun (Dış Saray) Haremi Hümayun Enderun (İç Saray) II. Murat zamanında kurulmuş olup II. Mehmet (Fatih) zamanında geliştirilmiştir. Padişahın özel yaşamını geçirdiği bölümdür. Burada devlet adamları eğitim ve öğretim de alırlardı. Padişahın özel görevlileri bu bölümde bulunurdu. Enderun mektebine alınan çocuklara dini dersler, dil ve edebiyat dersleri ve müspet ilimler...

Osmanlı Devleti’nde Devlet Yönetimi

Orta Asya’dan gelen yönetim anlayışı Osmanlı Devleti’nde de devam etmekteydi. Hanedan üyesi olan kişi devleti yönetmekteydi. Osmanlı Devleti’nde Orta Asyadaki yönetimdeki gibi devlet yönetimini hanedan üyeleri arasında pay etmek yerine devlet yönetimini hanedan mensuplarından birine vermişlerdir. Veraset sistemi I. Murat döneminde hanedan üyelerinden bir kişi yerine hükümdarın oğullarından bir kişinin başa geçmesi olarak değiştirilmiştir. I. Murat’ın veraset sistemindeki bu değişiklik ile hükümdarın...

2. Beylikler Dönemi – Anadolu

Osmanoğulları: Söğüt, Domaniç Karamanoğulları: Konya Germiyanoğulları: Kütahya, Denizli Karesioğulları: Balıkesir, Çanakkale Hamitoğulları: Isparta, Antalya Menteşeoğulları: Muğla, Milas Aydınoğulları: Aydın Eşrefoğulları: Beyşehir Candaroğulları: Kastamonu, Sinop Saruhanoğulları: Manisa Dulkadiroğulları: Elbistan Karakoyunlular: Doğu Anadolu Akkoyunlar: Bayburt, Urfa, Diyarbakır Ramazanoğulları: Adana Eretna Beyliği: Orta Anadolu

Anadolu Selçuklu Devleti (1107 – 1308)

  Anadolu Selçuklu Devleti Süleyman Şah tarafından kurulmuştur. Başkentleri İznik ve Konya olmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti’nin sınırları İstanbul’a kadar genişlemiştir. Boğazlardan geçen gemilerden vergiler alınmıştır. (Süleyman Şah Dönemi) I. Kılıçarslan döneminde I. Haçlı Seferi yapılmıştır. Bunun neticesinde başkent İznik’ten Konya’ya taşınmak zorunda kalınmıştır. I. Mesut döneminde bakır para (Anadolu Selçuklu’nun ilk parası),  II. Kılıçarslan döneminde ise gümüş ve altın para bastırılmıştır....

İlk Müslüman Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet

Devlet Teşkilatı Karahanlılarda hükümdar Hakan veya Han unvanlarını kullanmıştır. Devlet hanedanın ortak malı sayılmıştır. Tolunoğulları ve İhşitler’de bakanlık (naiplik) sistemi kullanılmıştır. Tolunoğullarında vezirlik makamı kullanılmıştır. Hatunlar; Tolunoğulları ve İhşitler’de yönetimde etkili olmuşlardır. Gaznelilerden itibaren Türklerde, “Sultan” unvanı kullanılmaya başlanmıştır. Orta Asya’da var olan “Kut” anlayışı, İslamiyet’in kabulü sonrası halifeden fetva alma şekline dönmüştür. Hazinedar, sarayın mali işlerini yönetmiştir. Silahdar, silah...

İlk Türk Beylikleri (I. Beylikler Dönemi)

Saltuklular (1072 – 1202) Erzurum ve çevresinde kurulmuştur. Anadolu Selçuklu tarafından siyasi otoritesine son verildi. Mengücekler (1080 – 1277) Mengücek Gazi tarafından Erzincan, Şebinkarahisar, Kemah, Divriği çevresinde kurulmuştur. Erzincan kolu Alaaddin Keykubat; Divriği tarafı ise Moğollar tarafından yıkılmıştır. Danişmentliler (1080 – 1198) Danişmend kelime anlamı farsça’da “bilgili adam” anlamına gelmektedir. Melik Ahmet Danişment Gazi tarafından kurulmuştur. Yozgat, Sivas, Tokat, Niksar...

Büyük Selçuklu Devleti (1038 – 1157)

  Kurucusu Selçuk Bey’dir. Büyük Selçuklu Devleti Oğuzların Kınık boyundan gelmiştir. Selçuk Bey döneminde Büyük Selçuklu Devleti’nde topluluklar halinde İslamiyet benimsenmiştir. Selçuk Bey’in yeğenleri Tuğrul ve Çağrı Beyler tarafından Selçuklu Devleti bağımsız bir devlet haline getirilmiştir. Çağrı Bey döneminde Anadolu’ya seferler düzenlenmiştir. Halife, 1055 yılında Bağdat’a sefer düzenleyen Tuğrul Bey’e “Doğunun ve Batı’nın Hükümdarı” unvanını vermiştir. Böylece İslam devletinin egemenliği...

Gazneliler (963 – 1187)

  Gazne şehrinde Alp Tigin tarafından kuruldu. Gazne Devleti, pek çok ulusun birleşmesinden meydana geldiği için kısa ömürlü olmuştur. En parlak dönemleri Gazneli Mahmud dönemidir. Gazneli Mahmud Hindistan’a 17 kez sefer düzenlemiştir. Hindistan’daki kast sistemi bu seferler sonucunda zarar görmüştür. Abbasilerin yardım talebi üzerine  Gazneli Mahmud Şii Büveyhanoğulları’na sefer düzenlemiş ve bu devleti topraklarına katmıştır.

Tolunoğulları (863-905) ve İhşitler (935-969)

  Tolunoğulları Kurucusu Tolunoğlu Ahmet’tir. Mısır’da kurulan ilk Müslüman Türk devleti Tolunoğulları’dır. Nil nehrinin taşmasını önlemek için bentler ve su kanalları inşa ettirmiştir. Askerlerinin büyük kısmı Türklerden oluşan Tolunoğulları’nın Kara ordusu ve Donanma gücü vardı. En önemli eserleri Kahire’de bulunan Tolunoğlu Ahmed Camii’dir.     İhşitler (Akşitler) Kurucusu Türk, halkı ise Kıpti ve Arap’tı. Muhammed bin Toğaç tarafından kurulmuştur. (Mısır’a...

Karahanlılar (840 – 1212)

  İlk Hükümdarı Bilge Kül Kadir Han’dır. Karahanlılar’ın islamiyeti benimsemesinde Samanoğulları Devleti etkili olmuştur. Karahanlı Devleti siyasi otorite mücadelesi nedeniyle 1058 yılında Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmıştır. Batı Karahanlılar 1074 yılında Büyük Selçuklu Devleti hakimiyeti altına girmişlerdir. İslamiyeti ilk Türk devletidir. Resmi dili Türkçe’dir. Ribat adı verilen ilk kervansaray ve medreseleri inşa etmişlerdir. Karahanlılarda Yabgu “Satuk Buğra” islamiyeti benimseyen ilk...

İslamiyet Öncesi Pratik Bilgiler

  Türk tarihiyle ilgili ilk yazılı belgeler Orhun Abideleri’dir. Türklerin kurduğu ilk imparatorluk Büyük Hun İmparatorluğu olmuştur. Türklerin şehir kuran ilk hkümdarı Kutluk Bilge Kül Kağan’dır. (Uygurlar) Türkler ilk düzenli orduyu Metehan zamanında kurmuşlardır. Türklerde ilk din değiştiren topluluk Uygurlardır. Göçebe yaşamdan yerleşik yaşama geçen ilk devlet Uygurlardır. Türk adını ilk kez kullanan devlet Göktürklerdir. Türklerin kullandığı ilk takvim 12 Hayvanlı...

İslamiyet Öncesi Türklerde Kültür ve Medeniyet

  Devlet Yapısı Hükümdarlık, kan yoluyla tanrıdan geldiği varsayılan, insanlığı yönetme yetkisi olarak hanedan üyelerine verilmiştir. Tanrı tarafından verildiğine inanılan yönetme yetkisine Kut denir. Kut, veliahtlar arasında taht kavgalarına neden olmuştur. Taht kavgaları da, Türk devletlerinin zayıflamasına, parçalanmasına ve yıkılmasına neden olmuştur. Halkın yönetilmesinde ve yargılanmasında “Töre” adı verilen gelenekler etkiliydi. Hükümdarlara; Hakan, Han, Kağan, Şad, Yabgu, Noyan, Bagatır, Tanhu, Şanyü,...