İlk Türk Beylikleri (I. Beylikler Dönemi)

Saltuklular (1072 – 1202)

  • Erzurum ve çevresinde kurulmuştur.
  • Anadolu Selçuklu tarafından siyasi otoritesine son verildi.

Mengücekler (1080 – 1277)

  • Mengücek Gazi tarafından Erzincan, Şebinkarahisar, Kemah, Divriği çevresinde kurulmuştur.
  • Erzincan kolu Alaaddin Keykubat; Divriği tarafı ise Moğollar tarafından yıkılmıştır.

Danişmentliler (1080 – 1198)

  • Danişmend kelime anlamı farsça’da “bilgili adam” anlamına gelmektedir.
  • Melik Ahmet Danişment Gazi tarafından kurulmuştur.
  • Yozgat, Sivas, Tokat, Niksar ve Amasya civarında egemen olmuşlardır.

Danışmentliler tarafından kurulan Yağıbasan Medresesi Anadolu’da kurulan ilk medresedir.

  • Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı II. Kılıç Arslan tarafından yıkılmıştır.

 

danismentliler-yağıbasan medresesi-sinavex
Danışmentliler tarafından yapılan Yağıbasan Medresesi – SINAVEX

Çaka Beyliği (1081 – 1093)

  • Çaka Bey tarafından İzmir’de kurulmuştur.
  • Çaka Bey, Bizans’ın kışkırtmalarıyla I. Kılıç Arslan tarafından öldürülmüştür.

Çaka Beyliği denizcilik ile uğraşan ilk Türk beyliğidir.

Artuklular (1101 – 1408)

  • Artuk Bey tarafından Mardin, Batman, Diyarbakır, Hasankeyf civarında kurulmuştur.
  • Melikşah’ın isteği üzerine Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da fetihlerde bulundular.
  • Malabadi Köprüsü Artuklular tarafından 1147 yılında yapılmıştır.

Dünyanın en büyük taş kemerli köprüsü Malabadi Köprüsü’dür.

Artuklular tarafından yapılan Malabadi Köprüsü - SINAVEX
Artuklular tarafından yapılan Malabadi Köprüsü – SINAVEX

Eyyubiler (1174 – 1250)

  • Musul Atabeyliğinde komutanlık yapan Selahaddin Eyyubi egemenliğini ilan etmiştir.
  • Selahaddin Eyyubi tarafından Kudüs fethedilmiştir. (Hıttin Muharebesi, 2 Ekim 1187)
  • En güçlü olduğu dönemde Mısır, Suriye, Irak, Hicaz ve Yemen’i egemenliği altında tutmuştur.

Memlükler (1250 – 1517)

  • Eyyubi Devleti’nde ordu komutanlığı yapan Aybeg, siyasi otorite boşluğundan faydalanarak Mısır’da Memlük devleti’ni kurmuştur.
  • Abbasi Devleti’nin yıkılmasından sonra Halifelik Memlüklerin denetimine geçmiştir.
  • Memlük Devleti’nde veraset sistemi farklıydı; üst düzey komutanlar da yönetime geçebiliyorlardı.

Veraset sisteminin uygulanmadığı tek Türk-İslam Devleti Memlükler’dir.

  • Halife siyasi işlerle ilgilenmez, din ile devlet işleri ayrı yürürdü.

Din ve devlet işlerinin ayrı yürümesi laik devlet anlayışının göstergesidir.

  • Memlükler Türkçe dilini kullanmışlar ve Türkçe edebi eserler vermişlerdir.
  • Memlükler, Büyük Selçuklular’daki Gulam sistemine uygun olarak asker yetiştirmişlerdir.

memlükler-haritasi-sinavex

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.